⏰ ۳
مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۷۲ پس از کنفرانس استکهلم درباره محیط زیست انسانی، ۵ جون را «روز جهانی محیط زیست» نامگذاری کرد. این مناسبت اکنون اصلیترین مناسبت جهانی برای آگاهیدهی و مشارکت عمومی در مسائل محیط زیستی به شمار میرود. در این روز جامعه جهانی درباره یکی از مهمترین پرسشهای عصر ما تأمل میکند: انسان چگونه میتواند زندگی، پیشرفت، و رفاه خود را ادامه دهد، بدون آنکه نظام طبیعیای را که حیات به آن وابسته است نابود سازد؟ هر سال میلیونها انسان، نهاد، مکتب/ مدرسه، و دولت در برنامههایی با محور یک چالش مهم محیطزیستی شرکت میکنند.
بحرانهای محیط زیستی امروز دیگر هشدارها و خطراتی دوردست نیستند. تغییرات اقلیمی موجهای گرما، خشکسالی، سیلابها، و آتشسوزیهای گسترده را در بخشهای مختلف جهان تشدید کرده است. بر اساس گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP)، آلودگی هر سال سبب حدود ۹ میلیون مرگ زودهنگام در جهان میشود. در همین حال، جنگلها با سرعت نگرانکنندهای از میان میروند، تنوع زیستی کاهش مییابد، و فشار بر منابع آب شیرین امنیت محیطزیستی و انسانی را تهدید میکند.
برخی واقعیتهای هشداردهنده:
- سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ گرمترین ۱۱ سال ثبتشده در تاریخ بودهاند.
- پیشبینیها نشان میدهد که تا سال ۲۰۵۰ خشکسالی ممکن است بیش از سهچهارم جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
- انتظار میرود تا سال ۲۰۵۰ یخچالهای طبیعی در یکسوم مکانهای کنونی خود ناپدید شوند.
تخریب محیط زیست همچنین با موضوع عدالت و نابرابری پیوند عمیق دارد. بسیاری از جوامع فقیر، با آنکه سهم اندکی در تولید آلودگی و گازهای گلخانهای دارند، بیش از دیگران از هوای آلوده، کمبود آب، بحرانهای اقلیمی، و تخریب محیط زیست آسیب میبینند.
حفاظت از محیط زیست تنها به فناوری و نوآوری وابسته نیست. این مسئولیت به اخلاق، آیندهنگری، و بازنگری در رابطه انسان با طبیعت نیز ارتباط دارد.
انتخابهای ساده روزمره اهمیت دارند:
چگونه مصرف میکنیم،
چگونه سفر میکنیم،
چه مقدار زباله تولید میکنیم،
چه چیزی را بازیافت میکنیم،
و چگونه از آب و انرژی استفاده میکنیم.
شهروندان عادی چه کارهایی میتوانند انجام دهند؟
- کاهش مصرف غیرضروری پلاستیک
- استفاده از ترانسپورت عمومی، بایسکل (دوچرخه)، یا وسایل مشترک رفتوآمد در صورت امکان
- صرفهجویی در مصرف آب و انرژی
- حمایت از محصولات و شرکتهای مسئول در برابر محیطزیست
- کاهش ضایعات غذایی و بازیافت مسئولانه
- غرس/ کاشت و حفاظت از درختان و فضاهای سبز
- گسترش آگاهی محیطزیستی در خانوادهها، مکاتب/ مدارس، و جوامع محلی
- حمایت از سیاستها و برنامههایی که از اکوسیستمها محافظت میکنند و با تغییرات اقلیمی مقابله دارند
مسئولیتپذیری محیطزیستی تنها در کنفرانسهای بینالمللی آغاز نمیشود؛ بلکه از خانهها، مکاتب/ مدارس، محلهای کار، و تصمیمهای روزمره انسانها آغاز میشود.
در عین حال، حفاظت از محیطزیست تنها بر دوش افراد نیست. دولتها، شرکتهای بزرگ، و نهادهای بینالمللی نیز مسئولیت بزرگی در مقابله با تغییرات اقلیمی، آلودگی، توسعه ناپایدار، و بیعدالتی محیطزیستی دارند.
روز جهانی محیطزیست به ما یادآوری میکند که زمین منبعی بیپایان نیست. سلامت انسان، ثبات اقتصادی، امنیت غذایی، صحت/ سلامت عمومی، و حتی صلح جهانی، همگی به حفاظت از طبیعت وابستهاند.
حفاظت از محیط زیست در نهایت به معنای حفاظت از شرایطی است که زندگی انسان را ممکن میسازد.