۲
در روز بینالمللی مبارزه با صید غیرقانونی و بیرویه، توجه جهان به یکی از تهدیدهای کمتر دیدهشده اما بسیار جدی علیه اقیانوسها و نظام غذایی جهانی جلب میشود.
این مناسبت جهانی در واقع به مبارزه با فعالیتهایی اختصاص دارد که به صورت غیرمجاز، پنهانی و بدون نظارت قوانین بینالمللی انجام میشوند؛ پدیدهای تخریبگر که در سطح جهانی به عنوان (IUU Fishing) شناخته میشود. هرچند این فعالیتهای مخفیانه اغلب دور از چشم عموم رخ میدهند، اما پیامدهای ناگوار آن بر اکوسیستمهای دریایی، جوامع ساحلی، امنیت غذایی و عدالت اقتصادی در سراسر جهان سایه افکنده است.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۷ این روز را با هدف حمایت از تلاشهای جهانی در جهت حفاظت از منابع دریایی و تقویت صید پایدار به رسمیت شناخت.
بر بنیاد آمارهای سازمان غذا و زراعت ملل متحد (FAO)، صید قاچاق و پنهانی هر سال میلیاردها دالر خسارت اقتصادی برجای میگذارد و فشار سنگینی را بر ذخایر آبزیان جهان وارد میسازد. امروزه بسیاری از گونههای دریایی بهدلیل صید بیرویه، تخریب زیستگاهها، آلودگی و تغییرات اقلیمی در وضعیت نگرانکنندهای قرار دارند.
برای میلیونها انسان، بهویژه در مناطق ساحلی و کشورهای در حال توسعه، ماهی یکی از منابع اصلی تغذیه، اشتغال و معیشت به شمار میرود. از این رو، صید خودسرانه و بدون کنترل، تنها تهدیدی علیه تنوع زیستی دریایی نیست، بلکه ثبات اجتماعی و امنیت غذایی جوامع را نیز به مخاطره میاندازد.
این مسئله، پرسشهای اخلاقی و حقوقی مهمی را پیش میکشد:
- انسان تا چه اندازه حق دارد منابع طبیعی مشترک را بدون مسئولیتپذیری و پاسخگویی مصرف کند؟
- نسل امروز چه مسئولیتی در قبال نسلهای آینده و حفظ سلامت اقیانوسها دارد؟
واقعیت این است که اقیانوسها منابع بیپایان استخراج نیستند؛ حیات دریایی به توازن، بازسازی طبیعی و مدیریت مسئولانه نیاز دارد. هنگامی که سودجویی اقتصادی فراتر از مسئولیتهای اخلاقی قرار گیرد، هم اکوسیستمها (زیستبومها) نابود میشوند و هم جوامع آسیبپذیر بهای سنگین آن را میپردازند.
حفاظت از پهنههای آبی جهان نیازمند همگرایی و همکاری بینالمللی، وضع قوانین مؤثر، نظارتهای علمی و اصلاح الگوهای تولید و مصرف است. در این میان، مصرفکنندگان نیز نقش کلیدی دارند؛ ارتقای آگاهی عمومی درباره حفاظت از دریاها و رویکرد مسئولانه به محیط زیست میتواند بازارها را به سمت رفتارهای پایدارتر سوق دهد.
مبارزه با صید غیرقانونی و پنهانی، صرفاً دفاع از آبزیان نیست؛ بلکه ایستادگی برای حفظ اکوسیستمهای حیاتی، تأمین امنیت غذایی، تحقق عدالت اجتماعی و تضمین آینده پایداری اقیانوسهای جهان است.