۴ ⏰
سازمان ملل متحد ۶ فبروری (۱۸ دلو/ بهمن) را روز جهانی تحملناپذیری در برابر ختنه (FGM) نامگذاری کرده است. این روز با هدف بلند بردن سطح آگاهی در مورد پیامدهای شدید این عمل مضر و حمایت از ریشهکن کردن جهانی آن برگزار میشود. ختنه – یعنی بریدن آلت تناسلی – زنان حقوق اساسی دختران و زنان را نقض میکند، تأثیرات جدی بر سلامتی و رفاه آنان دارد و نابرابری جنسیتی را تداوم میبخشد. با وجود دههها فعالیتهای آگاهیبخش، تخمین زده میشود که سالانه ۴.۴ میلیون دختر در سراسر جهان در معرض این عمل قرار دارند (یونیسف، ۲۰۲۳). این رسم که در برخی سنتهای فرهنگی، اجتماعی و مذهبی ریشه دارد، برای حذف کامل تا سال ۲۰۳۰ مطابق با اهداف توسعه پایدار (SDGs) به تلاشهای جهانی و جمعی جدی نیاز است.
درک بریدن آلت تناسلی زنان
بریدن آلت تناسلی زنان شامل برداشت جزئی یا کامل اندام تناسلی خارجی زنان یا وارد کردن جراحات به آن برای دلایل غیر طبی است. سازمان جهانی صحت (WHO) این عمل را به چهار نوع دستهبندی میکند که از قطع قسمتی از کلیتوریس تا بستن کامل واژن (اینفیبولیشن) را در بر میگیرد و هر کدام خطرات شدید صحی دارند (WHO، ۲۰۲۲). این عمل در ۳۰ کشور در آفریقا، شرق میانه و آسیا رایج است و برخی جوامع مهاجر در اروپا، آمریکای شمالی و استرالیا نیز تحت تأثیر آن قرار گرفتهاند (UNFPA، ۲۰۲۳).
آمارهای کلیدی:
- بیش از ۲۰۰ میلیون زن و دختر در سراسر جهان قربانی بریدن آلت تناسلی شدهاند (یونیسف، ۲۰۲۳).
- اکثر این عملها روی دختران زیر ۱۵ سال انجام میشود.
پیامدهای صحی و اجتماعی بریدن آلت تناسلی زنان
بریدن آلت تناسلی زنان عواقب جدی کوتاهمدت و درازمدت دارد. خطرات فوری شامل خونریزی شدید، عفونت و شوک است، در حالی که مشکلات مزمن آن مشکلات ادراری و قاعدگی، نازایی و عوارض جدی در هنگام زایمان را در بر میگیرد. سازمان جهانی صحت (۲۰۱۹) همچنان تأثیرات روانی شدید مانند اضطراب، افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه را برجسته ساخته است.
از نگاه اجتماعی، این عمل نابرابری جنسیتی را تداوم میبخشد، زیرا معیارهای زیانباری را که کنترول بر بدن و تمایلات جنسی زنان را توجیه میکند، تقویت مینماید. صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) یادآور شده است که این عمل اغلب با هدف “قابل ازدواج ساختن” دختران صورت میگیرد و با ازدواجهای اجباری کودکان و محرومیت دختران از آموزش ارتباط دارد.
تلاشهای جهانی برای ریشهکن کردن این عمل
ریشهکن کردن بریدن آلت تناسلی زنان یکی از اهداف کلیدی توسعه پایدار سازمان ملل متحد (SDG 5) است که هدف آن تحقق برابری جنسیتی و توانمندسازی تمامی زنان و دختران میباشد. به طور مشخص، هدف ۵.۳ قصد دارد تا تمامی اعمال مضر، از جمله ازدواج کودکان و بریدن آلت تناسلی زنان را تا سال ۲۰۳۰ از بین ببرد.
ابتکارات قانونی و سیاستی:
۱- چارچوبهای قانونی: بیش از ۵۰ کشور قوانینی برای منع این عمل تصویب کردهاند. برای نمونه، قانون منع بریدن آلت تناسلی زنان در کنیا (۲۰۱۱) این عمل را جرمانگاری کرده و برای متخلفان مجازات تعیین کرده است.
۲- برنامههای اجتماعی محلی: پروگرامهای مردمی، بهویژه آنهایی که رهبران محلی و نجاتیافتگان را شامل میشوند، در تغییر نگرشها مؤثر بودهاند. پروگرام مشترک UNFPA-UNICEF در حمایت از جوامعی که روشهای بدیل گذار به بزرگسالی را اتخاذ کردهاند، موفقیتهایی کسب کرده است.
۳- آموزش و آگاهیدهی: کمپاینهای عمومی آموزش در اصلاح تصورات نادرست در مورد ضرورت فرهنگی یا مذهبی این عمل نقش کلیدی دارند. برای مثال، برنامههای آگاهیبخشی در اتیوپیا توانسته است میزان این عمل را در میان دختران نوجوان در برخی مناطق تا ۲۵٪ کاهش دهد (WHO، ۲۰۱۹).
نقش کارمندان صحی
متخصصان صحی در تشخیص و حمایت از بازماندگان این عمل نقش حیاتی دارند. اما طبیسازی (Medicalization) بریدن آلت تناسلی زنان—یعنی انجام این عمل توسط کارکنان صحی برای کاهش خطرات فوری—چالشی بزرگ در راه ریشهکن کردن آن است. تخمین زده میشود که ۲۵٪ از موارد بریدن آلت تناسلی توسط کارکنان صحی انجام میشود که این امر تلاشهای جهانی برای محو این عمل را تضعیف میکند (یونیسف، ۲۰۲۳).
چالشهای موجود در راه محو این عمل
با وجود پیشرفتها، برخی موانع مهمی همچنان باقی هستند:
۱- مقاومت فرهنگی: باورها و سنتهای عمیق فرهنگی اغلب مانع از کنار گذاشتن این عمل میشوند. فعالیتهای آگاهیبخشی باید با حساسیت و احترام به بافت فرهنگی جوامع صورت بگیرد تا تغییرات پایدار ایجاد شود.
۲- کمبود داده و منابع: بسیاری از کشورها فاقد دادههای دقیق درباره میزان این عمل هستند که این امر تخصیص مؤثر منابع را دشوار میسازد.
۳- جنگ و مهاجرت: ناامنیهای سیاسی و بیجاشدگی میزان آسیبپذیری دختران را افزایش میدهد، زیرا نظارت بر اجرای قوانین حمایتی دشوارتر میشود.
فراخوان برای اقدام
روز جهانی تحملناپذیری در برابر بریدن آلت تناسلی زنان، یک یادآوری جهانی از ضرورت فوری برای محو این عمل است. برای پایان دادن به این عمل، اقدامات زیر ضروری است:
- همکاری گسترده: دولتها، نهادهای غیر دولتی، کارکنان صحی و رهبران اجتماعی باید برای پیادهسازی راهحلهای پایدار همکاری کنند.
- توانمندسازی زنان و دختران: آموزش و توانمندسازی اقتصادی دختران نقش کلیدی در مقابله با این عمل دارد.
- فعالیتهای جهانی: تلاشهای مداوم برای بلند بردن سطح آگاهی و گسترش همبستگی بینالمللی حیاتی است.
با اصلاح سنتهای زیانآور و ترویج برابری جنسیتی، میتوانیم از میلیونها دختر حفاظت کنیم و آیندهای عاری از بریدن آلت تناسلی زنان را تضمین نماییم.
منبع:
https://www.un.org/en/observances/female-genital-mutilation-day
نویسنده: توسکا غلامی