۴ ⏰
۳ دسامبر (۱۳ قوس/ آذر) روز جهانی افراد دارای معلولیت (IDPD) است، روزی که در سال ۱۹۹۲ توسط سازمان ملل متحد برای ترویج حقوق و رفاه افراد دارای معلولیت در تمام جنبههای جامعه و توسعه تعیین شد. این روز بر افزایش آگاهی از مشکلات پیشروی افراد دارای معلولیت تمرکز میکند و به ضرورت شمولیت و مشارکت فعال آنها در زندگی سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی تاکید دارد.
موضوع سال ۲۰۲۴، “راهحلهای تحولآفرین برای توسعه فراگیر”، نیاز به رویکردهای نوآورانه برای رفع موانع و اطمینان از فرصتهای برابر برای همه را برجسته میکند.
درک مفهوم معلولیت
اصطلاح معلولیت شامل طیف وسیعی از شرایط جسمی، حسی، فکری یا ذهنی میشود. به گزارش سازمان جهانی صحت (WHO)، بیش از ۱ میلیارد نفر، یا تقریباً ۱۵ درصد از جمعیت جهان، دارای نوعی معلولیت هستند و این گروه را به یکی از بزرگترین اقلیتهای جهان تبدیل میکند (WHO، ۲۰۲۳). معلولیتها اغلب با موانع محیطی و اجتماعی، مانند عدم دسترسی به آموزش، مراقبتهای صحی، کار و زیرساختها تشدید میشوند که چرخههای نابرابری و فقر را تداوم میبخشد.
اهمیت شمولیت
۱. آموزش
آموزش یک حق اساسی است، اما کودکان دارای معلولیت با موانع چشمگیری مواجه هستند. گزارش جهانی معلولیت یونیسف در سال ۲۰۲۱ نشان میدهد که ۴۹ درصد از کودکان دارای معلولیت از آموزش محرومند، در حالی که این رقم برای همسالان بدون معلولیت تنها ۱۳ درصد است. نظامهای آموزشی فراگیر که حمایتهای متناسب و محیطهای یادگیری قابل دسترس فراهم کنند، برای اطمینان از تحقق کامل قابلیتها و استعدادهای این کودکان ضروری است.
۲. کار
بهطور جهانی، افراد دارای معلولیت کمتر از دیگران در بازار کار حضور دارند. گزارشی از سازمان بینالمللی کار (ILO) در سال ۲۰۲۳ نشان میدهد که نرخ بیکاری برای افراد دارای معلولیت دو برابر بیشتر از همسالان بدون معلولیت است. محلهای کار فراگیر که نیازهای متنوع را در نظر بگیرند، نه تنها اخلاقی هستند بلکه از نظر اقتصادی نیز سودمندند و به بهرهوری و نوآوری کمک میکنند.
۳. صحت
افراد دارای معلولیت با اختلافات جدی در دسترسی به خدمات صحی مواجهند که اغلب ناشی از تسهیلات غیرقابل دسترس، کمبود ارائهدهندگان خدمات صحی آموزشدیده و موانع مالی است. گزارش سازمان جهانی صحت در سال ۲۰۲۲ بر ضرورت سیستمهای صحی فراگیر تاکید دارد که مراقبتهای عادلانه را در اولویت قرار دهد.
دستیابی به اهداف توسعه پایدار (SDGs)
شمول افراد دارای معلولیت برای دستیابی به اجندای ۲۰۳۰ برای توسعه پایدار ضروری است. اهدافی مانند هدف ۴ (آموزش با کیفیت)، هدف ۸ (کار شرافتمندانه و رشد اقتصادی)، و هدف ۱۰ (کاهش نابرابریها) بهصراحت بر شمول و توانمندسازی افراد دارای معلولیت تاکید دارند. بدون مداخلات هدفمند، این اهداف بهطور کامل محقق نمیشوند.
راهحلهای تحولآفرین برای شمولیت
۱. تکنولوژی و نوآوری
تکنولوژیهای کمکی در حال تحول دسترسی هستند و به افراد دارای معلولیت کمک میکنند تا بر موانع ارتباطی، حرکتی و آموزشی غلبه کنند. بهعنوان مثال، نرمافزارهای خوانش متن، تشخیص صوت و پروتزهای پیشرفته کیفیت زندگی را بهبود میبخشند. گزارش یونسکو در سال ۲۰۲۳ نشان میدهد که چگونه تکنولوژی میتواند شکافها را، بهویژه در محیطهای دورافتاده یا با منابع محدود، پر کند.
۲. سیاستگذاری و مدافعه
قوانینی مانند کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل متحد (CRPD) نقش مهمی در پیشبرد حقوق معلولین در سراسر جهان داشتهاند. با این حال، شکافهایی در تطبیق این قوانین وجود دارد. حکومتها باید اولویت را به اجرا و تخصیص منابع برای برنامههای فراگیر معلولیت بدهند.
۳. مداخلات مبتنی بر جامعه
ابتکاراتی که افراد دارای معلولیت را در ایجاد تغییر در جوامع خود توانمند میسازند، بسیار موثر بودهاند. این برنامهها با مشارکت افراد دارای معلولیت در تصمیمگیری، راهحلهایی متناسب با شرایط فراهم میکنند.
چالشهای شمولیت
با وجود پیشرفتها هنوز مشکلات چشمگیری باقی است:
- انگ و تبعیض: تصورات نادرست و کلیشهها اغلب منجر به طرد اجتماعی میشوند.
- زیرساختهای غیرقابل دسترس: فضاهای عمومی، حملونقل و پلتفرمهای دیجیتالی اغلب فاقد طراحی جهانی هستند.
- محدودیت دادهها: فقدان دادههای قابل اعتماد و تفکیکشده، توسعه مداخلات هدفمند را دشوار میسازد.
راهکارهای عملی برای حمایت:
- مدافعه برای تغییر: از سیاستها و برنامههایی که شمولیت را ترویج میکنند، حمایت کنید.
- افزایش آگاهی: کلیشهها را به چالش بکشید و دیگران را در مورد اهمیت دسترسیپذیری آموزش دهید.
- تضمین دسترسیپذیری: طراحی جهانی را در محلهای کار، مکاتب و فضاهای عمومی ترویج کنید.
- مشارکت با افراد دارای معلولیت: افراد را توانمند سازید تا ابتکاراتی که بر زندگیشان تاثیر میگذارد، رهبری و شکل دهند.
روز جهانی افراد دارای معلولیت به ما یادآوری میکند که شمولیت معلولین یک مساله حقوق بشری و عدالت اجتماعی است. بیایید تعهدمان را برای ایجاد جهانی که در آن افراد دارای معلولیت بدون موانع زندگی کنند، تجدید کنیم. شمولیت نه تنها یک الزام اخلاقی بلکه محرک توسعه پایدار است. با همکاری حکومتها، سازمانها و افراد، میتوانیم جوامعی را متحول کنیم که برابری و کرامت برای همه تضمین شود.
منبع:
https://www.un.org/en/observances/day-of-persons-with-disabilities
نویسنده: توسکا غلامی خالجیری