۴⏰
روز جهانی ایدز که هر سال در اول دسامبر گرامی داشته میشود، یادآور مبارزه جهانی علیه اچآیوی/ایدز است. این روز که در سال ۱۹۸۸ بنیانگذاری شد، یکی از روزهای شناختهشده جهانی در عرصه صحت عامه میباشد که دولتها، جوامع و افراد را گرد هم میآورد تا آگاهی را افزایش دهند، از کسانی که با اچآیوی زندگی میکنند حمایت کنند، و یاد قربانیانی که جانشان را در اثر بیماریهای مرتبط با ایدز از دست دادهاند گرامی بدارند.
موضوع امسال، “پایان دادن به اپیدمی اچآیوی: برابری”، بر نیاز فوری برای رسیدگی به نابرابریهایی که سبب گسترش اچآیوی میشوند و دسترسی به خدمات ضروری صحی را محدود میکنند، تأکید دارد.
اپیدمی اچآیوی/ایدز: وضعیت کنونی
براساس گزارشهای UNAIDS و سازمان جهانی صحت:
- تا پایان سال ۲۰۲۳، حدود ۳۹.۹ میلیون نفر در سطح جهان با اچآیوی زندگی میکردند.
- تقریباً ۱.۲ میلیون نفر در سال ۲۰۲۳ به این ویروس مبتلا شدند.
- ۶۳۰ هزار نفر در اثر بیماریهای مرتبط با ایدز جان خود را از دست دادند.
با وجود پیشرفتهای چشمگیر، این اپیدمی هنوز به پایان نرسیده است. جمعیتهای کلیدی – مانند کارگران جنسی، مردانی که با مردان رابطه جنسی دارند، افراد ترنسجندر و کسانی که مواد مخدر تزریق میکنند – به دلیل انگ، تبعیض و محدودیت در دسترسی به خدمات، بهطور نامتناسب تحت تأثیر قرار میگیرند (UNAIDS، ۲۰۲۳).
دستاوردها در مبارزه با اچآیوی/ایدز
۱. دسترسی به درمان
درمان ضد رتروویروسی (ART) اچآیوی را از یک حکم مرگ به یک بیماری قابل مدیریت تبدیل کرده است. تا پایان سال ۲۰۲۲، حدود ۲۹.۸ میلیون نفر به ART دسترسی داشتند که در مقایسه با ۷.۷ میلیون نفر در سال ۲۰۱۰، افزایش چشمگیری را نشان میدهد (WHO، ۲۰۲۴). ART با کاهش بار ویروسی در افراد مبتلا به اچآیوی، به آنها کمک میکند تا زندگی طولانیتر و سالمتری داشته باشند و خطر انتقال را بهشدت کاهش میدهد.
۲. پیشگیری از انتقال مادر به کودک
تلاشها برای جلوگیری از انتقال ویروس از مادر به کودک بسیار موفق بوده است. در سال ۲۰۲۲، بیش از ۹۹۰ هزار زن باردار مبتلا به اچآیوی تحت درمان قرار گرفتند تا از انتقال ویروس به کودکانشان جلوگیری شود که این تلاشها سبب کاهش ۵۲ درصدی عفونتهای جدید در میان کودکان از سال ۲۰۱۰ شده است (WHO، ۲۰۲۲).
۳. افزایش آگاهی
کمپینهای آموزشی و آگاهیدهی نقش حیاتی در کاهش انگ و ترویج رفتارهای سالم داشتهاند. ابتکاراتی مانند استراتژی Fast-Track UNAIDS به دنبال پایان دادن به ایدز به عنوان یک تهدید صحت عامه تا سال ۲۰۳۰ از طریق پیشگیری، درمان و توانمندسازی جامعه هستند.
چالشهای پیشرو
۱. دسترسی نابرابر به خدمات صحی
دسترسی به خدمات درمان و پیشگیری در سراسر جهان بهطور مساوی وجود ندارد. در سال ۲۰۲۳، تنها ۷۷ درصد از افراد مبتلا به اچآیوی به ART دسترسی داشتند و نرخ پوشش در جوامع کمدرآمد و حاشیهنشین بسیار پایینتر بود (UNAIDS، ۲۰۲۳).
۲. انگ و تبعیض
انگ مرتبط با اچآیوی همچنان مانع پیشرفت میشود و بسیاری از افراد را از آزمایش، درمان یا حمایت بازمیدارد. یک گزارش در سال ۲۰۲۲ توسط ECDC نشان داد که ۵۰ درصد از افراد مبتلا به اچآیوی در مراکز صحی با تبعیض مواجه شدهاند.
۳. نابرابریهای جنسیتی
زنان، بهویژه زنان جوان در جنوب صحرای افریقا، بهطور نامتناسب تحت تأثیر قرار دارند. در سال ۲۰۲۱، ۶۳ درصد از تمام عفونتهای جدید در این منطقه مربوط به زنان و دختران بود، که نیاز به رویکردهای حساس به جنسیت در پیشگیری و مراقبت را برجسته میسازد (UNAIDS، ۲۰۲۲).
۴. تهدیدهای صحی نوظهور
همهگیری کووید-۱۹ و دیگر بحرانهای جهانی خدمات اچآیوی را مختل کرده و پیشرفتهای سالهای اخیر را به عقب رانده است. احیای مجدد و تقویت سیستمهای صحی برای اطمینان از مراقبتهای بیوقفه برای افراد مبتلا به اچآیوی ضروری است.
یک رویکرد جامع برای پایان دادن به اچآیوی
۱. سرمایهگذاری در پیشگیری
پیشگیری همچنان سنگبنای پاسخ به اچآیوی است. مداخلاتی مانند پیشگیری پیش از تماس (PrEP)، استفاده از کاندوم، برنامههای کاهش آسیب و آموزش جامع جنسی، استراتژیهای اثباتشدهای هستند که نیازمند سرمایهگذاری و دسترسی بیشتر هستند.
۲. پایان دادن به انگ
کاهش انگ و تبعیض برای تشویق مردم به انجام آزمایش و درمان ضروری است. این امر نیازمند فعالیتهای مدنی، کمپینهای آگاهیدهی و اصلاحات قانونی برای حفاظت از حقوق افراد مبتلا به اچآیوی است.
۳. دسترسی همگانی به خدمات صحی
گسترش پوشش صحی همگانی دسترسی برابر به خدمات اچآیوی را تضمین میکند، بهویژه در جوامع کمبرخوردار. دولتها باید بودجه برنامههای اچآیوی را در اولویت قرار دهند و زیرساختهای صحی را تقویت کنند.
۴. حمایت از تحقیقات
ادامه تحقیقات برای توسعه درمانهای جدید، واکسنها، و در نهایت یافتن درمان قطعی حیاتی است. پیشرفتهای اخیر در ART تزریقی طولانیمدت و واکسنهای آزمایشی امیدی برای آینده ایجاد کرده است.
روز جهانی ایدز فرصتی است تا پیشرفتهای انجامشده را به یاد آوریم و تعهد خود را برای پایان دادن به این اپیدمی تجدید کنیم. افراد میتوانند با کارهای زیر سهم خود را ایفا کنند:
- انجام آزمایش اچآیوی و تشویق دیگران به انجام آن.
- حمایت از سازمانهایی که خدمات و فعالیتهای اچآیوی ارائه میکنند.
- آموزش خود و دیگران درباره پیشگیری و درمان اچآیوی.
- مبارزه با انگ و ترویج نگرشهای فراگیر.
همانطور که این روز را گرامی میداریم، باید به یاد داشته باشیم که پایان دادن به اچآیوی تنها یک چالش طبی نیست، بلکه یک چالش اجتماعی است. با هم میتوانیم جهانی بسازیم که در آن اچآیوی تهدیدی برای هیچکس، در هیچجایی نباشد.
نویسنده: توسکا غلامی خالجیری