در روز جهانی اطفال، ما کوچکترین اعضای خانواده بشری را تکریم میکنیم. همچنین این روز فرصتی است برای شناسایی چالشهای عظیمی که اطفال در دنیای عمیقاً تقسیمشده، پرآشوب و اغلب خشونتآمیز با آن مواجهند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد
۴⏰
روز جهانی اطفال
روز جهانی اطفال، که همهساله در ۲۰ نوامبر گرامی داشته میشود، فرصتی جهانی برای ترویج و حمایت از حقوق، رفاه و فرصتهای بهبود زندگی اطفال است. این روز برای نخستینبار در سال ۱۹۵۴ نامگذاری شد و با تصویب اعلامیه حقوق طفل (۱۹۵۹) و کنوانسیون حقوق طفل (۱۹۸۹) توسط سازمان ملل متحد بر اهمیت آن افزوده شد.
این مناسبت تنها برای تکریم اطفال نیست، بلکه فرصتی است برای تأمل در مورد مشکلات جدی آنان و اقدام برای ساختن دنیایی بهتر برای هر طفل.
حقوق اطفال: چارچوبی برای تغییر
کنوانسیون حقوق طفل (CRC)، که پرافتخارترین معاهده حقوق بشری است، چهار اصل اساسی را تأکید میکند:
- عدم تبعیض: هر طفل بدون توجه به نژاد، جنسیت یا پیشینه خود، باید به همه حقوق خویش دسترسی داشته باشد.
- توجه به منافع طفل: رفاه اطفال باید اولویت اصلی در تمام تصمیمگیریهای مربوط به آنان باشد.
- حق بقا و توسعه: اطفال حق دارند از زندگی، سلامت و آموزش بهرهمند شوند.
- حقوق مشارکت: اطفال حق دارند نظرات خود را بیان کنند و شنیده شوند.
با وجود تصویب گسترده این معاهده، میلیونها طفل در سراسر جهان همچنان با چالشهایی روبهرو هستند که این اصول را نقض میکنند.
چالشهای پیش روی اطفال
۱. فقر و نابرابری
در سراسر جهان، ۳۵۶ میلیون طفل در فقر شدید زندگی میکنند و روزانه با کمتر از ۱.۹۰ دلار امرار معاش میکنند (یونیسف و بانک جهانی، ۲۰۲۰). فقر اطفال را از دسترسی به نیازهای اولیه مانند غذا، آب پاک، خدمات بهداشتی و آموزش محروم میکند و چرخههای نابرابری را ادامه میدهد.
۲. کمبود آموزش
آموزش، هم یک حق اساسی و هم راهی برای خروج از فقر است. با این حال، طبق گزارش یونسکو، در سال ۲۰۲۱ حدود ۲۴۴ میلیون کودک و نوجوان از تحصیل بازماندند. دختران، اطفال دارای معلولیت و کسانی که در مناطق جنگزده زندگی میکنند، بهطور مضاعف از آموزش محروم میمانند (یونسکو، ۲۰۲۲).
۳. کار و بهرهکشی از اطفال
حدود ۱۶۰ میلیون طفل – یعنی تقریباً از هر ۱۰ طفل، ۱ نفر – بجای بازی و تحصیل مشغول کارند و بسیاری از آنها در شرایط خطرناک کار میکنند که ایمنی و آیندهشان را به خطر میاندازد (ILO، ۲۰۲۱). مقابله با کار اطفال نیازمند تقویت قوانین کار و برنامههایی است که خانوادهها را از نظر اقتصادی حمایت کنند.
۴. تغییرات اقلیمی
تغییرات اقلیمی یکی از بزرگترین تهدیدها برای حقوق اطفال است. افزایش دما، حوادث شدید جوی و کمبود منابع بهطور مضاعف اطفال، بهویژه در مناطق آسیبپذیر، را تحت تأثیر قرار میدهد. طبق گزارش یونیسف (۲۰۲۱)، یک میلیارد طفل در معرض خطر بسیار جدی ناشی از اثرات تغییرات اقلیمی قرار دارند.
فراخوان برای اقدام
روز جهانی اطفال فراخوانی برای افراد، سازمانها و دولتها است تا رفاه و منافع و آینده کودکان را در اولویت قرار دهند. این روز اهمیت ایجاد جوامعی فراگیر را برجسته میکند که در آن اطفال، بدون توجه به شرایطشان، بتوانند رشد کنند.
سرمایهگذاری در آموزش تأثیرات مثبتی بر جنبههای مختلف زندگی اطفال دارد. برنامههایی که دسترسی به آموزش باکیفیت، بهویژه برای جوامع محروم، را بهبود میبخشند، ضروری هستند. همچنین، طرحهایی مانند برنامههای سواد دیجیتال میتوانند شکافها را در مناطقی با زیرساخت محدود برطرف کنند.
بهبود دسترسی به خدمات بهداشتی نیز گامی حیاتی است. واکسیناسیون عمومی، برنامههای مراقبتهای بهداشتی مادران و سرمایهگذاری در آب سالم و بهداشت میتواند بهطور قابلتوجهی مرگومیرهای قابل پیشگیری را کاهش دهد. طبق سازمان جهانی بهداشت، واکسنها بهتنهایی سالانه از ۴ تا ۵ میلیون مرگ جلوگیری میکنند.
توانمندسازی اطفال برای مشارکت در تصمیمگیریهای مربوط به خود، حس مسئولیتپذیری و آگاهی آنان را تقویت میکند. اقداماتی که صدای کودکان را تقویت میکنند – مانند پارلمانهای جوانان، کمپینهای حمایتگری و برنامههای مشارکت اجتماعی – رهبری و آگاهی را در نسلهای جوان پرورش میدهند.
تکریم دستاوردها
با وجود چالشها، روز جهانی اطفال فرصتی برای جشن گرفتن پیشرفتهایی است که در راستای ارتقای حقوق اطفال حاصل شده است. از زمان تصویب کنوانسیون حقوق طفل، نرخ مرگومیر اطفال به نصف کاهش یافته و پیشرفتهای چشمگیری در دسترسی به آموزش و بهداشت حاصل شده است (یونیسف، ۲۰۲۲). با این حال، تلاشهای پایدار برای ادامه این مسیر ضروری است.
روز جهانی اطفال به ما یادآوری میکند که اطفال فقط آینده نیستند؛ آنها همین امروز نیز حضور دارند. سرمایهگذاری در رفاه و حقوق آنها در حال حاضر، مبنایی برای آیندهای بهتر و عادلانهتر فراهم میکند. چه از طریق اقدامات فردی و چه تلاشهای جمعی، همه ما مسيولیت داریم بکوشیم که هیچ طفلی از حقوق خود محروم نماند.
عکس از سایت سازمان ملل متحد:
https://www.un.org/en/observances/world-childrens-day
نویسنده: توسکا غلامی خلجیری
منبع: