⏰۳/۵
مقدمه
روز جهانی علم، فناوری، و نوآوری برای جنوب هر ساله در ۱۶ سپتمبر (۲۶ سنبله) گرامی داشته میشود تا بر ضرورت دسترسی کشورهای جنوب (در حال توسعه) به علوم، فناوریها و نوآوریها تاکید شود.
در روزگار ما علوم، فناوری، و نوآوریها بخشهای مهمی از زندگی آدمیان هستند و انجام وظایف مختلفی را سادهتر کرده، در حل بسیاری از مشکلات و درمان بیماریها مؤثر هستند. این پیشرفتها فرصتهایی را برای انسانها به وجود میآورند تا به ساحات جدیدی از توسعه و پیشرفت دست یابند. متأسفانه، این ظرفیت رشد عمدتاً در برخی مناطق خاص، به ویژه شمال جهانی یا کشورهای توسعهیافته متمرکز است.
کشورهای با درآمد بالا ۷۷٪ از هزینههای تحقیق و توسعه (R&D) جهانی را به خود اختصاص میدهند، در حالی که کشورهای با درآمد پایین تنها ۰.۳٪ از این هزینهها را تأمین میکنند. در واقع، R&D حتی در تعداد کمی از کشورها متمرکزتر است.
دلایل این تفاوت سرمایهگذاری و نیز بهرهبرداری از علوم و فنون و فناوریها مختلف است؛ از جمله میتوان به کمبود بودجه، بیتوجهی به سرمایهگذاری در فناوریهای خاص و حتی برخی موانع فرهنگی اشاره کرد. این موضوع کشورهای کمتر توسعهیافته و در حال توسعه را، که بهطور جمعی به عنوان جنوب جهانی شناخته میشوند، در وضعیت نامطلوبی قرار دادده است.
برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار (SDGs) تا سال ۲۰۳۰ ضروری است که زیرساختهای قوی برای تحقیق و توسعه ایجاد شود تا مسائل پیچیدهای مانند فقر، تغییرات اقلیمی و بیماریهای سرایت پذیر را حل گردند.
روز جهانی علم، فناوری، و نوآوری برای جنوب هر ساله برای تقویت ظرفیت کشورهای جنوب جهانی در این زمینههای حیاتی برگزار میشود. در اجلاس علم، فناوری، و نوآوری (هاوانا- ۱۵ و ۱۶ سپتمبر ۲۰۲۳) رهبران گروه ۷ و چین توافق کردند که ۱۶ سپتمبر روز جهانی علم، فناوری، و نوآوری برای جنوب نامگذاری شود. مجمع عمومی سازمان ملل متحد این پیشنهاد را از طریق قطعنامه A/RES/78/259 به رسمیت شناخت. این اجلاس همچنین بر اهمیت علم، فناوری، و نوآوری (STI) را در استفاده مؤثر از منابع طبیعی و توسعه اقتصادی تأکید کرد.
راه پیش رو
برخی گامهایی که جنوب جهانی باید برای پیشرفت در زمینه STI بردارد عبارتند از:
- افزایش بودجه برای تحقیق در علم، فناوری، و نوآوری
- افزایش همکاری میان کشورهای جنوب جهانی در زمینههای مختلف مانند پزشکی، انرژی، و آموزش
- اعطای کمکهای مالی بیشتر به مؤسسات آموزشی برای انجام تحقیقات
- فراهم کردن حقوق و فرصتهای بهتر برای پژوهشگران
- تبدیل روشهای آموزشی از مدلهای حفظی (به خاطر سپردن مطالب) به مدلهای متمرکز بر تحقیق و نوآوری
شرویل پونیا (کارآموز، مؤسسه جهانی عدالت رویا – هند)