⏰۲/۵
مقدمه
روز بینالمللی دموکراسی از سال ۲۰۰۷ هر ساله در تاریخ ۱۵ سپتمبر (۲۵ سنبله) گرامی داشته میشود تا ارزشهای دموکراتیک، حقوق بشر و حاکمیت قانون را ترویج کند. این روز به ما فرصتی میدهد تا ارزشهای دموکراتیک را در جامعه خود گرامی بداریم و برای حفظ و تقویت آنها بکوشیم.
ارزشهای دموکراتیک برای جامعه ما اساسی بوده و نقش مهمی در احترام به حقوق بشر ایفا میکنند. این روز به ما یادآوری میکند حتی اگر دموکراسی شکل کامل و بینقصی از حکومت نباشد، اما بهترین گزینه در میان سایر نظامها است.
هر سال، این روز با تمرکز بر یک موضوع خاص، مانند سلامت انتخاباتی، مشارکت مدنی یا آزادی بیان برگزار میشود. دلیل اصلی انتخاب این موضوعات پرداختن به مسائل جاری و آگاهیبخشی در مورد آنها است.
موضوع روز بینالمللی دموکراسی در سال ۲۰۲۳ «توانمندسازی نسل آینده» بود که عمدتاً بر مشارکت جوانان در فرآیندهای دموکراتیک و همچنین دخالت آنها در تصمیماتی که تأثیرات عمیقی بر زندگی آنها دارند متمرکز بود. مشارکت جوانان در تصمیمگیری نه تنها پذیرش اجتماعی تصمیمات را بهبود میبخشد، بلکه ارزشهای دموکراتیک را در میان آنها تقویت میکند.
تضمین حاکمیت مؤثر هوش مصنوعی در همه سطوح
موضوع روز بینالمللی دموکراسی در سال ۲۰۲۴ «هوش مصنوعی به عنوان ابزاری برای حاکمیت مطلوب» است.
آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد، در پیام خود برای این مناسبت اشاره میکند که هوش مصنوعی ظرفیت آن را دارد که مشارکت عمومی، برابری، امنیت و توسعه انسانی را تقویت کند، اما هشدار میدهد که اگر “بدون کنترل” رها شود، خطرات آن میتواند پیامدهای جدی برای دموکراسی، صلح و ثبات داشته باشد.
دبیر کل سازمان ملل متحد یادآور میشود که حاکمیت مؤثر هوش مصنوعی در همه سطوح، از جمله بینالمللی، بسیار ضروری است و تأکید میکند که “هیئت مشورتی سطح بالا در مورد هوش مصنوعی” اخیراً گزارشی با توصیههایی برای بهرهبرداری از مزایای هوش مصنوعی در حالی که خطرات آن را کاهش میدهد، منتشر کرده است.
توصیهها: ابزارهای هوش مصنوعی باید برای همه در دسترس باشد
این گزارش اصول زیر را که باید راهنمای ایجاد نهادهای جهانی جدید برای حاکمیت هوش مصنوعی باشد، شناسایی میکند:
- شمولیت: تمام شهروندان، از جمله کسانی که در جنوب جهانی هستند، باید بتوانند به ابزارهای هوش مصنوعی دسترسی داشته و به طور معناداری از آنها استفاده کنند.
- منافع عمومی: حاکمیت باید فراتر از اصل “آسیب نرساندن” باشد و یک چارچوب گستردهتر مسئولیتپذیری را برای شرکتهایی که هوش مصنوعی را میسازند، پیاده میکنند و کنترل میکنند، و همچنین کاربران نهایی آن، تعریف کند.
- مرکزیت حاکمیت دادهها: حاکمیت هوش مصنوعی نمیتواند از حاکمیت دادهها و ترویج دادههای عمومی جدا باشد.
- جهانی، شبکهای و چند ذینفعی: حاکمیت هوش مصنوعی باید اولویت خود را بر پذیرش جهانی توسط کشورها و ذینفعان قرار دهد. همچنین باید از نهادهای موجود از طریق رویکرد شبکهای استفاده کند.
- حقوق بینالملل: حاکمیت هوش مصنوعی باید در منشور سازمان ملل متحد، حقوق بینالمللی بشر و اهداف توسعه پایدار نهادینه شود.
تحلیل تأثیر هوش مصنوعی در دموکراسیها
به همین ترتیب، توصیه یونسکو در مورد اخلاق هوش مصنوعی اولین چارچوب سیاست جهانی برای هوش مصنوعی است که بر تأثیر آن بر زندگی سیاسی و دموکراسی تمرکز دارد. این گزارش به بررسی تأثیرات کنونی و احتمالی هوش مصنوعی بر دموکراسی و مزایای دیجیتالی شدن برای تصمیمگیری جمعی میپردازد.
این گزارش که حول چهار موضوع اصلی سازماندهی شده است – انتظارات دموکراتیک و ناکامیهای دیجیتالی شدن، حوزه عمومی جدید دیجیتال، دموکراسی دادهها و دموکراسی به عنوان شکلی از تصمیمگیری سیاسی – توصیههایی را برای حاکمیت دموکراتیک هوش مصنوعی ارائه میدهد تا اثرات منفی آن را کاهش داده و رویکردی دموکراتیکتر به حاکمیت هوش مصنوعی ترویج کند.
روز بینالمللی دموکراسی همچنین بر توانمندسازی شهروندان برای شناخت حقوق خود تمرکز دارد تا بتوانند آنها را به طور مؤثری اجرا کنند.
راه پیش رو
الف) دولتها باید پاسخگوتر و حساستر به نیازها و نظرات عمومی باشند.
ب) باید تدابیر محافظتی تقویتشدهای در نظر گرفته شود تا از سوءاستفاده از قدرت و نقض حقوق بشر جلوگیری شود.
ج) همه بخشهای جامعه باید در تصمیمگیری دخیل باشند.
د) حاکمیت قانون را تضمین کرده و از حاکمیت قدرت و زور جلوگیری شود.
شرویل پونیا (کارآموز، مؤسسه جهانی عدالت رویا – هند)