⏰۲/۵
در روز جهانی کودک– ۲۰ نوامبر (۲۹ عقرب/ آبان) خردسالترین و امیدبخشترین اعضای خانوادهٔ بشری را گرامی میداریم. اما این روز تنها یک مراسم نیست؛ بلکه فرصتی است برای تأمل بر واقعیت که هر کودک باید از کرامت برخوردار باشد و حقوق او به رسمیت شناخته شود. دریغا که در جهان پرآشوب، نابرابر و درگیر خشونتهای فزاینده، کرامت، حقوق و آینده کودکان بیش از هر زمان دیگر آسیبپذیر است.
در فرهنگ اسلامی، کودکان هدیهٔ الهی و امانتی از سوی خداوند دانسته شدهاند. قرآن کریم میفرماید:
«لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ ۖ يَخْلُقُ ما يَشاءُ ۖ يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ إِناثًا وَيَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ الذُّكُورَ» (الشوری/ ۴۹) «از آنِ خداست پادشاهی آسمانها و زمین؛ هرچه خواهد میآفریند؛ به هرکه بخواهد دختر میبخشد و به هرکه بخواهد پسر.»
همچنین بر اساس آیهٔ شریفهٔ «وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ» (الإسراء: ۷۰) انسانها—از جمله کودکان— به کرامت الهی آراسته شدهاند؛ کرامتی که بنیاد همهٔ حقوق بشری کودکان را تشکیل میدهد.
روز جهانی کودک نخستینبار در سال ۱۹۵۴ معرفی شد تا همبستگی جهانی، آگاهی نسبت به وضعیت کودکان و تلاش برای بهبود زندگی آنان را تقویت کند. ۲۰ نوامبر یادآور دو رویداد مهم است:
در سال ۱۹۵۹، مجمع عمومی سازمان ملل اعلامیهٔ حقوق کودک را تصویب کرد؛
و در سال ۱۹۸۹، در همین روز، کنوانسیون حقوق کودک—مقبولترین سند بینالمللی برای حمایت از حقوق کودکان—به تصویب رسید.
کنوانسیون حقوق کودک دارای ۵۴ ماده است و همهٔ کشورهای جهان بهجز ایالات متحدهٔ امریکا آن را تصویب کرده و متعهد به اجرای آن شدهاند؛ این کنوانسیون بر چهار اصل بنیادین استوار است که همهٔ مواد آن باید بر اساس این اصول تفسیر و اجرا شوند:
۱) اصل عدم تبعیض،
۲) اصل رعایت منافع عالیهٔ کودک،
۳) اصل حق زندگی، بقا و رشد،
۴) اصل احترام به دیدگاهها و مشارکت کودکان.
از سال ۱۹۹۰ تاکنون، روز جهانی کودک سالگرد هر دو سند بنیادین را گرامی میدارد؛ اسنادی که دولتها، نهادهای مدنی و جوامع را به مسئولیتپذیری و اقدام عملی فرا میخوانند.
امروز، نقش هر یک از ما—از مادر و پدر، آموزگار، پرستار و داکتر گرفته تا رهبران حکومتی، فعالان جامعهٔ مدنی، بزرگان دینی و اجتماعی، رسانهها، بخش خصوصی و خودِ کودکان و نوجوانان—در ساختن جهانی امنتر و عادلانهتر برای کودکان تعیینکننده است. هیچ جامعهای بدون احترام به کرامت و حقوق کودکان، آیندهای پایدار نخواهد داشت.
روز جهانی کودک فرصتی است الهامبخش برای گفتوگو، آگاهیبخشی و اقدام جمعی؛ زمانی برای تجدید عهد با این باور که: حمایت از حقوق کودکان، ساختن فردای انسانیت است.
توضیح عکس: با گوش سپردن به کودکان میتوانیم حقّ آنان را در بیان خواستههای خویش تحقق بخشیم، دیدگاههایشان را دربارهٔ جهانی بهتر درک کنیم، و اولویتهایشان را در اقدامات امروز خود بگنجانیم.
عکس: صندوق جمعیت سازمان ملل متحد در آسیا و اقیانوسیه (UNFPA Asia and the Pacific)