۳/۵⏰
حفاظت از آموزش، ضرورتی برای تامین کرامت انسانی و رشد جامعه
در دنیایی که از جنگها، اشغالها و بحرانهای بشری رنج میبرد، آموزش یکی از نخستین قربانیان است. به همین دلیل، سازمان ملل متحد روز ۹ سپتمبر را روز جهانی محافظت از آموزش از حملات تعیین نموده است؛ روزی برای تأمل دوباره دربارۀ جایگاه آموزش بهمثابه رکن اساسی صلح، کرامت، و بازسازی جوامع انسانی.
در سال ۲۰۱۵ میلادی، اعلامیۀ مکاتب امن (Safe Schools Declaration) توسط دولت ناروی در شهر اسلو برای امضای کشورها گشوده شد. این اعلامیه، یک تعهد سیاسی است که بر اساس آن دولتها متعهد میشوند تا از شاگردان، استادان، مکاتب و دانشگاهها در جریان منازعات مسلحانه حفاظت کنند، ادامهی آموزش در زمان جنگ را حمایت نمایند، و اقدامات عملی برای جلوگیری از استفاده نظامی از نهادهای آموزشی را رویدست گیرند. کشورهایی که این اعلامیه را امضا میکنند، خود را به توسعۀ نظامهای آموزشی حساس به منازعه و احترام به همپذیری اجتماعی و قومی متعهد میسازند.
با آنکه این اعلامیه امیدی بود برای حمایت جهانی از آموزش در شرایط جنگ، متأسفانه، در بسیاری از مناطق آسیبپذیر جهان، حملات بر مراکز آموزشی نهتنها کاهش نیافته بلکه در برخی موارد، شدت گرفته است.
واقعیات وحشتناک درباره نقضهای جدی حقوق اطفال در سال ۲۰۲۴
- در سال ۲۰۲۴، نقضهای جدی علیه اطفال افزایش چشمگیر داشت.
- ٪۴۴ افزایش ناشی از حملات بر مکاتب و ۳۴٪ مربوط به موارد تجاوز جنسی بود.
- در مجموع، موارد نقض شدید علیه اطفال ۱۷٪ افزایش یافت که شامل ربایش، سربازگیری اجباری و خشونت جنسی میشد.
- کشورهایی که بیشترین نقضها در آنها ثبت گردید:
- اسرائیل و سرزمینهای اشغالی فلسطین: ۸۵۵۴ مورد
- جمهوری دموکراتیک کانگو: ۴۰۴۳ مورد
- سومالیا: ۲۵۶۸ مورد
- نیجریه: ۲۴۳۶ مورد
- هاییتی: ۲۲۶۹ مورد
- گروههای مسلح غیر دولتی مسئول نزدیک به ۵۰٪ این نقضها بودند.
- اما نیروهای دولتی بیشترین نقش را در کشتار و معلولساختن اطفال، حمله بر مکاتب و شفاخانهها، و جلوگیری از دسترسی کمکهای بشردوستانه داشتند.
- شمار کودکانی که قربانی چندین نقض همزمان شدند، از ۲۶۸۴ در سال ۲۰۲۳ به ۳۱۳۷ در سال ۲۰۲۴ افزایش یافت — که نشاندهنده شدت بیسابقه خشونت است.
- موارد خشونت جنسی ۳۵٪ افزایش یافت و شامل افزایش شدید موارد تجاوز دستهجمعی بود.
- جلوگیری از دسترسی کمکهای بشردوستانه به سطح نگرانکنندهای رسید و در سال ۲۰۲۴ شمار کارمندان کمکرسان، از جمله کارکنان سازمان ملل، که کشته شدند بیشتر از هر زمان دیگر بود.
در حال حاضر، یکی از غمانگیزترین نمونههای این وضعیت، وضعیت نظام آموزش در نوار غزه است. حملات بیوقفۀ نظامی در این منطقه، نهفقط منازل و شفاخانهها، بلکه نهادهای علمی و اکادمیک را نیز به خاک و خون کشانده است. بر اساس گزارشهای معتبر، دستکم ۱۲ دانشگاه و مؤسسۀ تحصیلات عالی بهصورت کامل یا عمده ویران شدهاند، از جمله:
- دانشگاه اسلامی غزه
- دانشگاه الازهر – غزه
- کالج علوم کاربردی
ویرانی کتابخانهها، لابراتوارها و صنوف درسی، فراتر از خسارتهای مادی است. این حملات در واقع، آیندهی نسلها، فرصتهای علمی، و منابع انسانی یک ملت را نابود میکند. استادان و محصلانی که دیروز در مسیر تحقیق و نوآوری بودند، امروز آواره، شهید یا درگیر صدمات روانیاند.
بر اساس آمار سازمان ملل متحد، تنها در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲، بیش از ۵۳۰۰ حمله بر مراکز آموزشی در سراسر جهان به ثبت رسیده و ۹۶۰۰ دانشآموز و معلم در نتیجهی این حملات کشته یا زخمی شدهاند. مکاتب دخترانه، در بسیاری موارد، هدف اصلی این حملات بوده و آموزش دختران بهگونهای خاص متأثر شده است.
سازمان ملل در این روز جهانی، از جامعه جهانی میخواهد تا:
- عاملان حملات را پاسخگو بسازد
- حمایت حقوقی و حفاظتی از آموزش را تقویت کند
- به جوامع آسیبدیده کمکهای روانی، تخنیکی و مالی برساند
ما در «انستیتوت رویا» ضمن حمایت کامل از این فراخوان اعلام میداریم:
- اماکن آموزش هدف نظامی نیستند.
- آموزش با کیفیت و کارآمد از حقوق اساسی بشر است.
- آموزش، اصل بنیادین زندگانی با کرامت همه افراد و ملتهاست.
بیایید همه باهم برای محافظت از مراکز آموزشی از غزه تا سودان، از یمن تا افغانستان، صدا بلند کنیم. دفاع از آموزش، فقط یک وظیفۀ بشردوستانه نیست، بلکه یک مسؤولیت اخلاقی و دینی نیز میباشد.
توضیح عکس: دانشآموزان یک مکتب دخترانه در کمپ الوحدات برای پناهندگان فلسطینی در اَمان، اردن.
عکس: سازمان ملل / مارک گارتن