⏰ ۳/۵ دقیقه
خاستگاه و هدف روز
روز جهانی آزادی مطبوعات توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد در دسامبر ۱۹۹۳ و به دنبال توصیه کنفرانس عمومی یونسکو اعلام شد. از آن زمان، در ۳ می، سالگرد اعلامیه ویندهوک در سراسر جهان به عنوان روز جهانی آزادی مطبوعات گرامی داشته میشود.
پس از ۳۰ سال پیوند تاریخی ایجاد شده بین آزادی جستجو، انتشار و دریافت اطلاعات و منافع عمومی همچنان مهم است. بزرگداشت ویژه سیامین سالگرد قرار است در کنفرانس بینالمللی روز جهانی آزادی مطبوعات برگزار شود.
۳ می یادآور لزوم احترام دولتها به تعهد خود درباره آزادی مطبوعات است. همچنین روز تأمل در میان متخصصان رسانه در مورد آزادی مطبوعات و مسائل اخلاق حرفه ای است. فرصتی است برای:
- تجلیل از اصول اساسی آزادی مطبوعات؛
- ارزیابی وضعیت آزادی مطبوعات در سراسر جهان؛
- دفاع از رسانهها در برابر هجوم به استقلال آنها؛
- و ادای احترام به خبرنگارانی که در راه انجام وظیفه جان خود را از دست دادهاند.
تقویت آزادی بیان
یونسکو به عنوان نهاد تخصصی سازمان ملل متحد با تمرکز بر ترویج «جریان آزاد ایدهها از روشهای نوشتاری، شنیداری و دیداری» برای تقویت رسانههای آزاد، مستقل و متکثر در چاپ، پخش و آنلاین تلاش میکند. توسعه رسانهها در این حالت آزادی بیان را افزایش میدهد و به صلح، پایداری، ریشه کنی فقر و حقوق بشر یاری میرساند. به همین دلیل است که یونسکو امروزه سیاستهای آزادی مطبوعات و ایمنی روزنامهنگاران را ترویج میکند.
از نظر یونسکو رسانههای کثرتگرا و متنوع گزینههای اطلاعاتی را فراهم میکنند تا مردم بتوانند انتخابهای خوبی داشته باشند. به همین دلیل است که امروزه ایجاد رسانههای اجتماعی در کانون توجه هستند. به منظور توانمندسازی تولیدکنندگان و مصرف کنندگان اطلاعات، یونسکو ابتکاراتی در زمینه سواد رسانه ای و اطلاعاتی و آموزش روزنامه نگاری دارد.
پروژههای رسانهای همسو با چشمانداز یونسکو میتوانند کمکهای مالی را از برنامه بینالمللی توسعه ارتباطات (IPDC) دریافت کنند. فعالیت یونسکو در همه این زمینهها بخشی از حمایت آن نهاد از آزادی بیان به عنوان یک حق مسلم بشری است که در ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر به آن تصریح شده است.
موضوع ۲۰۲۲- روزنامه نگاری تحت محاصره دیجیتال
شعار امسال روز جهانی آزادی مطبوعات «روزنامهنگاری تحت محاصره دیجیتال»، راههای متعددی را که در آن روزنامهنگاری با نظارت و حملات دیجیتالی به روزنامهنگاران به خطر میافتد، و پیامدهای همه اینها بر اعتماد عمومی به ارتباطات دیجیتال را نشان میدهد.
آخرین گزارش یونسکو در این مورد با عنوان «تهدیدهایی که نادیده میمانند: روندهای ایمنی روزنامه نگاران» نشان میدهد که چگونه نظارت و هک کردن اطلاعات روزنامهنگاری را به خطر میاندازد. نظارت میتواند اطلاعات جمع آوری شده توسط روزنامهنگاران را به طور غیرقانونی افشا کرده، اصل حفاظت از اطلاعات را – که در مصوبات سازمان ملل پیش نیاز آزادی رسانهها معرفی شده- نقض کند. افشای اطلاعات خصوصی حساس که میتواند برای آزار، محدودیتهای قضایی یا حملات خودسرانه استفاده شود، به ایمنی روزنامه نگاران آسیب برساند.
شفافیت بیشتر در مورد نحوه استفاده شرکتهای اینترنتی از دادههای شهروندان، از جمله خبرنگاران خواستهای جهانی است که امروزه به طور فزایندهای مطرح میشود. همگان میخواهند بدانند چگونه این دادهها به طراحی مدلهای پیشبینی و هوش مصنوعی کمک میکنند و اطلاعات نادرست و نفرتپراکنی را تقویت میکنند. اعلامیه ویندهوک + ۳۰ از شرکتهای فناوری میخواهد “برای حصول اطمینان از حفظ حریم خصوصی افراد و اطلاعات آنان بیشتر تلاش کنند.
کنفرانس بینالمللی روز جهانی آزادی مطبوعات ۲۰۲۲
این کنفرانس جهانی که از سال ۱۹۹۳ هر ساله برگزار میشود، برای روزنامهنگاران، نمایندگان جامعه مدنی، مقامات ملی، دانشگاهیان و عموم مردم فرصتی فراهم میکند که درباره موضوعات نوظهور آزادی مطبوعات و امنیت روزنامهنگاران بحث کنند و برای شناسایی راه حلهای کارآمد همکاری کنند.
کنفرانس جهانی روز جهانی آزادی مطبوعات امسال از ۲ تا ۵ می به میزبانی جمهوری اروگوئه و با عنوان «ژورنالیسم در محاصره دیجیتال» برگزار میشود تا تأثیر عصر دیجیتال بر آزادی بیان، ایمنی خبرنگاران، دسترسی به اطلاعات و حریم خصوصی بررسی شود.
این کنفرانس سیاست گذاران مرتبط، روزنامه نگاران، نمایندگان رسانه ها، فعالان، مدیران شرکتهای اینترنتی، فعالان امنیت سایبری، محققان هوش مصنوعی و کارشناسان حقوقی از سراسر جهان را برای بررسی تاثیر عصر دیجیتال بر آزادی بیان و ایمنی روزنامه نگاران، پایداری رسانهها گرد هم میآورد.
منابع: