⏰۲
سازمان ملل ۱۱ جولای (۲۰ سرطان/ تیر) را روز جهانی تأمل و یادبود نسلکشی ۱۹۹۵ سربرنیتسا نامیده تا جهانیان درباره یکی از تاریکترین فصلهای تاریخ معاصر اروپا و عوامل آن اندیشه کنند: نسلکشی ۱۹۹۵ در سربرنیتسا، بوسنیا و هرزگوینا. در عرض چند روز، بیش از ۸۰۰۰ مرد و پسر مسلمان بوسنیایی تنها به دلیل هویت دینیشان به طرز بیرحمانهای قتلعام شدند، در حالیکه جهان با واکنشی ناکافی شاهد این فاجعه بود.
این تراژدی، هشداری است روشن در مورد پیامدهای نفرتپراکنی، انسانزدایی و ناتوانی جامعه جهانی در واکنش قاطع به جنایت نسلکشی. متأسفانه، درسهای سربرنیتسا بهگونهای کامل فرا گرفته نشدهاند و پاسخ ناکافی به آن فاجعه، زمینهساز جنایتهای دیگر در جهان امروز شده است.
همزمان با این روز در سال ۲۰۲۵، غزّه شاهد خشونتهای سیستماتیک و گستردهای است که بسیاری از نهادهای حقوقی، مسئولین و کارشناسان حقوقی و بینالمللی آن را مصداق نسلکشی دانستهاند، از جمله:
- دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ)
- شورای حقوق بشر سازمان ملل (UNHR)
- گزارشگر ویژه سازمان ملل
- سازمان عفو بینالملل
- یک تاریخنگار اسرائیلی
فقدان واکنش قاطع و هماهنگ از سوی دولتها، نهادهای بینالمللی، فعالان جامعه مدنی و رهبران دینی، این امکان را به جنایتکاران میدهد که بدون هراس از پیگرد، دست به چنین فجایع بشری بزنند. در غیاب پاسخگویی، آنان که در پی تحقق اهداف سیاسی یا نظامی خود هستند، به نسلکشی و جرایم مشابه، مثلا کوچ دادن اجباری و سرکوب سازمان یافته مردم بیدفاع ادامه میدهند.
یادآوری سربرنیتسا ما را تنها به سوگواری فرا نمیخواند، بلکه به عمل و اقدام میخواند. سکوت و بیعملی نوعی همدستی با ظلم است. اگر جامعه جهانی در برابر فجایع گذشته واکنشی قاطع و بهموقع نشان میداد، شاید امروز شاهد چنین رنجهایی نبودیم.
انستیتیوت رویا تأکید میکند که جلوگیری از نسلکشی و جنایات علیه بشریت، مسئولیتی مشترک و اخلاقی و حقوقی برای همه ماست. ما همه افراد باوجدان را فرامیخوانیم تا صدای خود را برای دفاع از مظلومان بلند کنند، از عدالت حمایت کنند و عاملان این جنایات را پاسخگو بسازند، هر کجا و هر زمان که چنین فجایعی رخ دهد.
تنها از طریق یادآوری، عدالت و اقدام قاطع میتوان چرخه نفرت را شکست و از وقوع فجایع آینده جلوگیری کرد.
—–
توضیح عکس: در سال ۱۹۹۵، یک سرباز حکومتی نامهای بازماندگان یا کسانی را که از شهر سقوطکردهٔ سربرنیتسا گریختهاند میخواند.
عکس: © یونیسف