⏰ ۵ دقیقه
بیایید برای پیشبرد ارزشهای مشترک شامل نوعاندیشی، مدارا و درک متقابل همکاری کنیم – ارزشهایی که جانمایه همه ادیان اصلی و منشور سازمان ملل هستند.
آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد
اسلام هراسی چیست؟
اسلام هراسی ترس، تعصب علیه مسلمانان و نفرت از آنان است که با تهدید، آزار و اذیت، سوء استفاده، تحریک و ارعاب مسلمانان و غیر مسلمانان، چه در دنیای آنلاین و چه آفلاین، منجر به تحریک، خصومت و عدم مدارا میشود. این فرآیند با انگیزه خصومت نهادی، ایدئولوژیک، سیاسی و مذهبی که به نژادپرستی ساختاری و فرهنگی میانجامد، نمادها و نشانههای مسلمان بودن را آماج حمله قرار میدهد.
این تعریف بر پیوند بین سطوح نهادی اسلامهراسی و جلوههای چنین نگرشهایی که به واسطه آشکار بودن هویت مسلمانان قربانی خشونت ایجاد میشود، تأکید میکند. این رویکرد همچنین اسلام هراسی را نوعی نژادپرستی تفسیر میکند که به موجب آن دین، سنت و فرهنگ اسلامی به عنوان «تهدیدی» برای ارزشهای غربی تلقی میشود.
برخی از کارشناسان اصطلاح «نفرت ضد مسلمانان» را ترجیح میدهند، زیرا نگرانند عبارت «اسلام هراسی» خطر محکومیت همه انتقادات از اسلام را به همراه داشته باشد و بنابراین میتواند چیزی علیه آزادی بیان به شمار آید. اما قوانین بینالمللی حقوق بشر از «افراد» حمایت میکند، نه مذاهب. و اسلام هراسی ممکن است بر غیر مسلمانان نیز بر اساس ملیت، نژاد یا قومیت آنان تأثیر بگذارد.
اپیدمی نفرت
گزارش اخیر گزارشگر ویژه سازمان ملل در مورد آزادی مذهب یا عقیده نشان میدهد که سوء ظن، تبعیض، و نفرت آشکار نسبت به مسلمانان در حد یک اپیدمی رایج شده است.
پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و سایر اقدامات تروریستی هولناکی که ظاهراً به نام اسلام انجام شد، سوء ظن ساختاری نسبت به مسلمانان و کسانی که تصور میشود مسلمان هستند، در ابعاد یک همهگیری افزایش یافته است. بسیاری از دولتها و همچنین نهادهای منطقهای و بینالمللی با اتخاذ تدابیری به تهدیدات امنیتی پاسخ دادهاند که به طور نامتناسبی مسلمانان را هدف قرار میدهد و مسلمانان را بهعنوان پرخطر و در معرض خطر افراطگرایی تعریف میکند. در عین حال، بازنماییهای منفی گسترده از اسلام، و کلیشههای مضری که مسلمانان و باورها و فرهنگ آنها را به عنوان یک تهدید به تصویر میکشند، باعث تداوم، اعتبار بخشیدن و عادیسازی تبعیض، خصومت و خشونت علیه افراد و جوامع مسلمان شده است.
در کشورها و مناطقی که مسلمانان در اقلیت هستند، آنان اغلب در دسترسی به کالاها و خدمات، یافتن شغل و آموزش با تبعیض مواجه می شوند. در برخی از کشورها به دلیل تصورات بیگانه هراسانه مبنی بر اینکه مسلمانان تهدیدات امنیتی و تروریسم را نمایندگی میکنند، از تابعیت یا وضعیت مهاجرت قانونی محروم می شوند. زنان مسلمان به طور نامتناسبی مورد هدف جنایات ناشی از نفرت اسلام هراسی قرار میگیرند.
مطالعات نشان میدهد شمار جرایم ناشی از اسلامهراسی به دنبال رویدادهایی که خارج از کنترل اکثر مسلمانان است، از جمله حملات تروریستی و سالگرد چنین حملاتی، اغلب افزایش مییابد. این رویدادها نشان میدهد که چگونه اسلامهراسی ممکن است مسئولیت جمع محدودی از مسلمانان را به همه آنان تسری دهد.
مبارزه با اسلام هراسی
بسیاری از دولتها با وضع قوانین ضد جنایت نفرت و اقداماتی برای پیشگیری و تعقیب جرایم ناشی از نفرت و با اجرای کمپینهای آگاهی عمومی درباره مسلمانان و اسلام که برای از مقابله شایعات و باورهای غلط طراحی شدهاند، گامهایی برای مبارزه با اسلامهراسی برداشتهاند.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه پیشنهادی ۶۰ کشور عضو سازمان همکاری اسلامی (OIC) پانزدهم مارچ را روز جهانی مبارزه با اسلامهراسی نامگذاری کرد. این سند تاکید میکند تروریسم و افراط گرایی خشونت آمیز نمیتواند و نباید با هیچ دین، ملیت، تمدن یا گروه قومی پیوند داده شود. این سازمان خواستار گفتگوی جهانی در مورد ترویج فرهنگ مدارا و صلح مبتنی بر احترام به حقوق بشر و تنوع ادیان و عقاید است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با گرامیداشت اولین روز جهانی مبارزه با اسلامهراسی در سال ۲۰۲۱ خاطرنشان کرد که تعصب ضد مسلمانان بخشی از روند بزرگتر احیای ملیگرایی قومی، نئونازیسم، انگ و سخنان نفرتانگیز است که جمعیتهای آسیبپذیر را هدف قرار میدهد. از جمله مسلمانان، یهودیان، برخی از جوامع اقلیت مسیحی، و همچنین دیگران. همان طور که قرآن کریم یادآور میشود: اقوام و ملل برای شناخت یکدیگر آفریده شدهاند. وی افزود: تنوع یک فرصت است نه یک تهدید.
دبیرکل سازمان ملل متحد، در واکنش به روند هشدار دهنده افزایش سخنان مشوق تنفر در سراسر جهان، راهبرد و برنامه اقدام سازمان ملل متحد در مورد سخنان مشوق تنفر را ارائه کرد.
اسناد
۱– قطعنامه مجمع عمومی برای تعیین روز جهانی مبارزه با اسلام هراسی
General Assembly resolution establishing the Day – A/RES/76/254
۲- اعلامیه جهانی حقوق بشر
Universal Declaration of Human Rights
۳- اعلامیه رفع همه اشکال عدم مدارا و تبعیض مبتنی بر مذهب یا عقیده
Declaration on the Elimination of All Forms of Intolerance and of Discrimination Based on Religion or Belief – A/RES/36/55
۴- مقابله با اسلام هراسی/ نفرت ضد مسلمانان برای از بین بردن تبعیض و عدم مدارا بر اساس مذهب یا اعتقاد
Countering Islamophobia/anti-Muslim hatred to eliminate discrimination and intolerance based on religion or belief (A/HRC/46/30)
۵- تعریفی کاربردی از اسلام هراسی
A working definition of Islamophobia
۶- استراتژی و برنامه اقدام سازمان ملل متحد در مورد سخنان نفرت انگیز
UN Strategy and Plan of Action on Hate Speech
– وب سایتهای مرتبط
۱- گزارشگر ویژه آزادی مذهب یا عقیده
Special Rapporteur on freedom of religion or belief
۲- روز جهانی بزرگداشت قربانیان اعمال خشونت آمیز بر اساس مذهب یا اعتقاد
International Day Commemorating the Victims of Acts of Violence Based on Religion or Belief
۳- هفته جهانی هماهنگی بین ادیان
۴- روز جهانی تنوع فرهنگی
World Day for Cultural Diversity
۵- روز جهانی مبارزه با سخنان نفرت انگیز
International Day for Countering Hate Speech
۶- سخنان تنفرآمیز
۷- مبارزه با نژادپرستی
۸- اتحاد تمدن های سازمان ملل
United Nations Alliance of Civilizations
۹- نوشتارهای خبری سازمان ملل متحد